૧. વિસ્તાર મુજબ સરેરાશ ન્યૂનતમ બેલેન્સ (AMB) મર્યાદા
બેંક ખાતામાં રાખવાની રકમ ખાતાધારક કયા વિસ્તારની બ્રાન્ચમાં ખાતું ધરાવે છે તેના પર નિર્ભર કરે છે:
|
વિસ્તારનો પ્રકાર
|
જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (દા.ત. SBI, PNB, BoB)
|
ખાનગી બેંકો (દા.ત. HDFC, ICICI, Axis)
|
|
મેટ્રો / શહેરી (Urban)
|
₹૧,૦૦૦ થી ₹૩,૦૦૦
|
₹૫,૦૦૦ થી ₹૧૦,૦૦૦
|
|
અર્ધ-શહેરી (Semi-Urban)
|
₹૫૦૦ થી ₹૨,૦૦૦
|
₹૨,૫૦૦ થી ₹૫,૦૦૦
|
|
ગ્રામીણ (Rural) (નોંધ: સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) એ નિયમિત બચત ખાતાઓ પરથી મિનિમમ બેલેન્સ ન જાળવવા પરનો ચાર્જ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરેલ છે.) ૨. RBI ના નિયમો અને પેનલ્ટી શુલ્કભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા ન્યૂનતમ બેલેન્સ અને તેના દંડ અંગે ગ્રાહકોના હિતમાં સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવેલી છે:
- પૂર્વ સૂચના (Prior Intimation): ખાતામાં ન્યૂનતમ બેલેન્સ ઘટવા પર બેંકે ગ્રાહકને SMS અથવા ઈમેલ દ્વારા જાણ કરવી ફરજિયાત છે, જેથી ગ્રાહક નિર્ધારિત સમયમાં રકમ જમા કરાવી શકે.
- મર્યાદિત દંડ: પેનલ્ટીની રકમ ખાતામાં જેટલી રકમ ઓછી હોય તેના પ્રમાણમાં (Pro-rata basis) જ વસૂલી શકાય છે. સામાન્ય રીતે આ ચાર્જ ₹૨૦ થી લઈને ₹૫૦૦ સુધી (સાથે ૧૮% GST) હોઈ શકે છે.
- બેલેન્સ માઈનસ ન થઈ શકે: RBI ના સ્પષ્ટ નિયમ મુજબ, મિનિમમ બેલેન્સ ન જાળવવાના દંડના કારણે કોઈપણ ખાતાધારકનું બેલેન્સ નેગેટિવ (માઈનસ) થઈ શકતું નથી.
૩. ઝીરો બેલેન્સ એકાઉન્ટના વિકલ્પોજો તમારે કોઈપણ પ્રકારનું લઘુત્તમ બેલેન્સ રાખવું ન હોય અથવા દંડથી બચવું હોય, તો નીચે મુજબના ખાતાઓ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે:
-
BSBDA (Basic Savings Bank Deposit Account):
- RBI ના નિયમ હેઠળ દરેક બેંક આ ખાતું ખોલવાની સુવિધા આપે છે.
- તેમાં કોઈ લઘુત્તમ બેલેન્સની જરૂર રહેતી નથી.
- મફત ATM/ડેબિટ કાર્ડ મળે છે.
- સામાન્ય રીતે દર મહિને ૪ મફત રોકડ ઉપાડ (Cash Withdrawals) ની મર્યાદા મળે છે.
-
પ્રધાનમંત્રી જન ધન યોજના (PMJDY):
- સંપૂર્ણપણે ઝીરો બેલેન્સ બચત ખાતું.
- ₹૨ લાખ સુધીનું મફત RuPay એક્સિડન્ટ ઈન્સ્યોરન્સ કવર.
- સરકારી યોજનાઓની સબસિડી અને DBT સીધા આ ખાતામાં જમા થાય છે.
- ડિજિટલ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ્સ:
- મોટાભાગની બેંકો અને પેમેન્ટ્સ બેંકો (જેમ કે IPPB, Airtel Payments Bank) આધાર અને PAN કાર્ડ દ્વારા તાત્કાલિક ઝીરો બેલેન્સ ડિજિટલ એકાઉન્ટ ખોલવાની સુવિધા આપે છે.
૪. પેનલ્ટીથી બચવા માટેના પગલાં
- તમારા ખાતાના સ્ટેટમેન્ટમાં દર્શાવેલ Average Monthly Balance (AMB) પર નજર રાખો, જે આખા મહિનાના દૈનિક બેલેન્સની સરેરાશ હોય છે.
- જો તમે નિયમિત ન્યૂનતમ બેલેન્સ જાળવી શકતા ન હોવ, તો બેંક બ્રાન્ચમાં અરજી આપીને તમારા સામાન્ય બચત ખાતાને BSBDA (ઝીરો બેલેન્સ) માં કન્વર્ટ કરાવો.
- બેંક સાથે રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર અપડેટ રાખો જેથી બેલેન્સ ઓછું થવાના એલર્ટ સમયસર મળી રહે.
|
₹૨૫૦ થી ₹૧,૦૦૦
|