૧. કાનૂની દસ્તાવેજોની ચકાસણી (RTO Verification)
- ઓરિજિનલ RC બુક: બાઇકના એન્જિન નંબર અને ચેસિસ નંબર RC બુક સાથે મેળવી જુઓ. સ્માર્ટ કાર્ડ ઓરિજિનલ છે કે ડુપ્લિકેટ તે ચકાસો.
- ટ્રાફિક ઈ-ચલણ: Parivahan એપ અથવા વેબસાઇટ પર બાઇક નંબર દાખલ કરી તપાસો કે વાહન પર કોઈ પેન્ડિંગ ટ્રાફિક દંડ કે મેમો બાકી નથી ને.
- હાયપોથીકેશન (HPA / લોન સ્ટેટસ): જો બાઇક લોન પર લેવામાં આવી હોય, તો RC બુકમાં બેંકનું નામ હશે. ખરીદી કરતા પહેલાં બેંકનું ઓરિજિનલ NOC (No Objection Certificate) અને ફોર્મ 35 મેળવવું અનિવાર્ય છે.
- વિમો અને PUC: વાહનનો વીમો ચાલુ છે કે એક્સપાયર થઈ ગયો છે અને માન્ય PUC સર્ટિફિકેટ છે કે નહીં તે ચકાસો.
૨. એન્જિન અને ટેકનિકલ સ્થિતિ
- કોલ્ડ સ્ટાર્ટ (Cold Start): બાઇકનું એન્જિન ઠંડું હોય ત્યારે સેલ્ફ અથવા કિક મારીને સ્ટાર્ટ કરો. સ્ટાર્ટ થવામાં અવાજ કે મુશ્કેલી ન થવી જોઈએ.
- ધૂમાડાની તપાસ: એક્ઝોસ્ટ (સાયલેન્સર)માંથી સફેદ કે કાળો ધૂમાડો નીકળતો હોય તો તેનો અર્થ એન્જિન ઓઇલ બળી રહ્યું છે અથવા પિસ્ટન/રીંગનું કામ આવી ગયું છે, જે મોટો ખર્ચ કરાવી શકે છે.
- ઓઇલ લીકેજ: એન્જિન બ્લોક, ગિયરબોક્સ અને નીચેના ભાગે ઓઇલ ટપકવાના કે ચીકાશના નિશાન છે કે નહીં તે જુઓ.
૩. ચેસિસ, સસ્પેન્શન અને બોડી ચેક
- અકસ્માતનો ઇતિહાસ (Accident History): બાઇકના હેન્ડલબાર, આગળના ફોર્ક (શોક-એબ્સોર્બર) અને ફ્રેમ પર વેલ્ડિંગ કે વાંકા વળેલા નિશાન હોય તો સમજવું કે વાહન ભૂતકાળમાં ગંભીર અકસ્માતનો ભોગ બનેલું છે.
- ટાયર અને બ્રેક્સ: ટાયરની ગ્રીપ ઘસાઈ ગઈ છે કે નહીં તે જુઓ. નવા ટાયર પાછળ ₹૩,૦૦૦ થી ₹૫,૦૦૦ સુધીનો વધારાનો ખર્ચ થઈ શકે છે. બ્રેક પેડ્સ અને ડિસ્ક બ્રેકની સ્થિતિ પણ તપાસો.
- ચેઇન અને સ્પ્રૉકેટ: ડ્રાઇવ ચેઇન વધુ ઢીલી ન હોવી જોઈએ અને સ્પ્રૉકેટના દાંતા ઘસાયેલા ન હોવા જોઈએ.
૪. ટેસ્ટ રાઇડ (Test Ride) દરમિયાન ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો
- બાઇકને ઓછામાં ઓછી ૨ થી ૩ કિમી અલગ-અલગ ગિયર અને સ્પીડ પર ચલાવી જુઓ.
- ગિયર શિફ્ટિંગ સરળતાથી થાય છે કે નહીં અને ક્લચ વધારે પડતો ટાઇટ કે સ્લિપ નથી થતો તેની ખાતરી કરો.
- ખાડાવાળા રસ્તા પર સસ્પેન્શનમાંથી કોઈ અસામાન્ય ખખડવાનો અવાજ ન આવવો જોઈએ.
૫. ડીલ ફાઇનલ કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવું
- ઓળખપત્ર: વેચનાર વ્યક્તિનું આધાર કાર્ડ અને પાન કાર્ડની નકલ લો.
- RTO ટ્રાન્સફર ફોર્મ: ખરીદી પૂર્ણ થતાં જ ફોર્મ ૨૯ અને ફોર્મ ૩૦ પર અસલ માલિકની સહી કરાવી ૩૦ દિવસની અંદર નામ ટ્રાન્સફરની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દો, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈપણ કાનૂની જવાબદારી તમારા માથે ન આવે.